Serce jednokomorowe

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Quisque tempor dapibus dui. In pharetra commodo sodales. Donec sit amet nibh cursus, vulputate purus in, lobortis neque.

Na czym polega wada serca o czynności pojedynczej komory?

W praktyce klinicznej często używany termin „czynnościowo pojedyncza komora” oznaczająca wadę, w której jedna komora ma charakter szczątkowy lub wykazuje cechy znacznego stopnia niedorozwoju I tylko jedna prawidłowo wykształcona komora, pompująca krew zarówno do płuc, jak i do krążenia systemowego. (2) (niemożliwa jest korekcja dwukomorowa).

Aby zrozumieć jak bardzo namieszane jest w sercu i jak skomplikowana jest to wada, warto przypomnieć sobie na czym polega prawidłowa praca serca w ogóle. A posłuży temu opis małego krążenia płucnego i dużego krążenia systemowego oraz rys.1

Krwiobieg małykrążenie małe / małe krążenie płucne

Opisuje przepływ krwi przez płuca: od prawej komory do lewego przedsionka Odtlenowana krew z całego organizmu napływa głównymi żyłami (górną i dolną) do prawego przedsionka serca (RA). Następie zastawka przedsionkowo komorowa – trójdzielna (TV) w rozkurczu napełnia krwią prawą komorę (RV), by w fazie skurczu opróżnić ją po otwarciu zastawki tętnicy płucnej (PV) do pnia tętnicy płucnej (MPA) i tętnic płucnych (LPA, RPA) w kierunku płuc.

Krwiobieg dużykrążenie małe / małe krążenie płucne

Opisuje przepływ krwi przez obwód: z lewej komory do prawego przedsionka Utlenowana krew z płuc dzięki naczyniom żylnym i żyłom płucnym trafia do lewego przedsionka (LA). Następnie zastawka przedsionkowo-komorową dwudzielna/mitralna (MV) w rozkurczu napełnia krwią lewą komorę (LV), by w fazie skurczu opróżnić ją po otwarciu zastawki aortalnej (AV) do aorty (Ao), a stamtąd mniejszymi tętnicami doprowadzić do komórek całego ciała. Gdy krew odżywi i dotleni komórki, odbiera zwrotnie z nich produkty przemiany materii i dwutlenku węgla, stając się odtlenowaną. By kolejno spłynąć naczyniami żylnymi do żył głównych i prawego przedsionka.

W powyższym opisie możesz zauważyć dwa powtarzające się mechanizmy pracy serca: napełnienie komory krwią przez zastawkę przedsionkowo-komorową w fazie rozkurczu i opróżnianie komory z krwi przez zastawkę naczynia tętniczego w fazie skurczu.

I mimo, że krążenie płodowe w znaczący sposób różni się od krążenia noworodka, ze względu na obecność łożyska z pępowiną (płuca w życiu płodowym nie dokonują wymiany gazowej), otworu owalnego (FO), przewodu żylnego (DV) i przewodu tętniczego (DA), które zamykają się samoistnie po porodzie. Upośledzenie jednego z tych dwóch wyżej opisanych mechanizmów w rozwoju płodowym prowadzi do niedorozwoju komory (1).

Jako, że organizm to zestaw naczyń połączonych, każda nieprawidłowość i dysfunkcja w jednym miejscu ma wpływ na jego budowę i funkcjonowanie w innym. Dotyczy to również serca.

Wady należące do grupy serca jednokomorowego.

Nomenklatura wad o typie serca jednokomorowego, zmieniała się w czasie. Natomiast nazewnictwo wypracowane przez Congenital Heart Surgry i European Study Group Database, uwzględniło określone warianty postępowania chirurgicznego i obejmuje: (str. 596 KD)

  • serce z dobrze rozwiniętą jedną komorą,
  • wspólne zastawki przedsionkowo – komorowe uchodzące do jednej komory,
  • dwunapływowe połączenia przedsionkowo-komorowe,
  • brak jednego z połączeń przedsionkowo-komorowych,
  • wady skojarzone z heterotaksją, z obecnością tylko jednej dobrze rozwiniętej komory.

Dla lepszego zobrazowania wad serca należących do grupy serca jednokomorowego, zaprezentuję Ci przykłady.

Krwiobieg mały

serce jednokomorowe obejmuje wady serca, w których dwie zastawki przedsionkowo-komorowe lub pojedyncza wspólna zastawka przedsionkowo-komorowa otwierają się do jednej komory.

Całkowity niezrównoważony ubytek przegrody przedsionkowo-komorowej z niedorozwiniętą komorą. Gdzie zastawki mitralna i trójdzielna nie są prawidłowo wykształcone, a ujście przedsionkowo-komorowe zamyka wspólna zastawka, najczęściej 5-płatkowa, z dwoma płatkami głównymi: górnym (przednim) i dolnym (tylnym).

Zespół niedorozwoju lewego serca
Zespół niedorozwoju prawego serca
Serce jednokomorowe SV
Zespół niedorozwoju prawego serca

Czy wadę serca jednokomorowego da się wyleczyć/ zoperować?

Wada serca naszej córki wyklucza korekcję dwukomorową, czyli wyklucza leczenie przyczyny wady serca. Postępowanie chirurgiczne ma służyć poprawie jakości życia i zmniejszeniu dolegliwości wynikających z wady serca (operacje, podawanie leków). Takie leczenie nazywa się paliatywnym.

Odpowiadając na pytania

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur.

Tak, przeszczep serca. Inną opcją będąca w fazie badań doświadczalnych jest wszczepienie mechanicznego urządzenia w układ krążenia typu Fontana mający na celu przyśpieszenie i wzmocnienie przepływu krwi z żył systemowych do krążenia płucnego i w efekcie obniżenia ciśnienia żylnego oraz poprawę rzutu serca. Mowa tu o rotacyjnej pompie przezskórnie wszczepionej w połączenie żył systemowych z układem tętnicy płucnej, która wprowadziłaby fizjologię dwukomorową u pacjenta z pojedynczą komorą po operacji Fontana (4).

Na czym polega wieloetapowe leczenie chirurgiczne serca jednokomorowego?

Nie ma jednej strategii leczenia dla wszystkich. Musi być on a wypracowana indywidualnie dla każdego dziecka z uwzględnieniem różnic w anatomii wady, indywidualnych czynników i ryzyka oraz kompetencji ośrodków leczących.

Dlatego w tym miejscu opiszę nasze doświadczenia w leczeniu wady serca naszej córeczki Gai (będzie to wpis edytowalny w zależności od wprowadzonych modyfikacji przez lekarza prowadzącego).

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. In eleifend pretium ipsum sed porttitor. Donec egestas nisl ac lacus hendrerit, ac pretium quam varius. Mauris at velit eu tortor porta consectetur. Ut egestas purus quam, in tempor velit sagittis sed. Phasellus in dui vitae nisl pellentesque interdum eget vestibulum nisi.

Diagnoza wady serca Gai

„Prawdopodobnie całkowity niezrównoważony ubytek przegrody przedsionkowo-komorowej z niedorozwojem lewej komory, przełożenie wielkich pni tętniczych, atrezja pnia płucnego. (…) złożona wada serca wymagająca wieloetapowego leczenia chirurgicznego, prawdopodobnie prowadząca do wytworzenia serca jednokomorowego. (…) wada przewodozależna”.

Wieloetapowe leczenie paliatywne Gai ma umożliwić odciążenie pojedynczej komory jej serca i prawidłowe utlenowanie organizmu.

Konsultacje wstępne

Po konsultacjach wstępnych zaproponowano nam: Z uwagi na wadę botalozależą konieczne jest włączenie u noworodka wlewu z Prostinu, by nie dopuścić do zamknięcia przewodu tętniczego Botalla.

I etap leczenia(1-2 tydz. od urodzenia)

W przypadku wady serca naszej Gai dochodzi do istotnego ograniczenia dopływu krwi od strony pojedynczej komory do tętnicy płucnej.

Cel I etapu: zwiększenie napływu krwi do płuc w celu poprawy jej utlenowania oraz stymulacji rozwoju naczyń płucnych, co wpływa jednocześnie na poprawę saturacji obwodowej.

  • wstawieniu stentu do przewodu tętniczego Botalla, by utrzymać drożność przewodu,
  • zespoleniu systemowo-płucnym sposobem Blalocka i Taussig, tj. na połączeniu tętnicy podobojczykowej lub tętnicy pnia ramienno-głowowego z odpowiadającą jej tętnicą płucną za pomocą sztucznego naczynia (politetrafluoroetylen).
II etap leczenia(ok. 4-6 m-c)

Operacja dwukierunkowego zespolenia Glena

Po konsultacjach wstępnych zaproponowano nam: Z uwagi na wadę botalozależą konieczne jest włączenie u noworodka wlewu z Prostinu, by nie dopuścić do zamknięcia przewodu tętniczego Botalla.

III etap leczenia(ok. 2-3 rż.)

Operacja dwukierunkowego zespolenia Glena

Po konsultacjach wstępnych zaproponowano nam: Z uwagi na wadę botalozależą konieczne jest włączenie u noworodka wlewu z Prostinu, by nie dopuścić do zamknięcia przewodu tętniczego Botalla.

Czy po wieloetapowym leczeniu chirurgicznym dziecko będzie normalnie żyć?

Pytanie co dla kogo oznacza „normalnie żyć”? Często ludzie w pełni sprawni nie żyją normalnie. Mają nałogi, nie robią nic w życiu co daje ich radość, brakuje im pasji, bądź nie prowadzą jakościowego, zdrowego życia… Więc odpowiedź może być właśnie taka.

Natomiast jeśli spojrzeć na „normalne życie” pod kątem zdrowotnym dziecka z wadą serca pojawia się wiele elementów wpływających na jego jakość.

„Jakościowe życie dziecka z wadą serca uwarunkowane jest wieloma czynnikami, począwszy od rodzaju wady i chorób towarzyszących, momentu postawienia diagnozy, stanu noworodka w momencie przyjścia na świat, rodzaju i czasu wykonania konkretnych procedur medycznych, ewentualnych powikłań po operacyjnych oraz powikłań odległych wynikających z samej wady”. – Edyta Paradzińska (1)

Obserwacja dorastających pacjentów po operacji Fontana pokazuje, że nie jest ona optymalnym rozwiązaniem, bowiem z uwagi na brak czynnego pompowania krwi do płuc, krążenie krwi ma nieprawidłową hemodynamikę (występuje podwyższone ciśnienie żylne i jednocześnie obniżone ciśnienie w układzie naczyń płucnych). (1)

Po operacji Fontana może pojawić się wiele komplikacji:

  • Najczęstsze wczesne powikłania: przesięki do jam opłucnych, worka osierdziowego, i jamy otrzewnej oraz zaburzenia rytmu serca
  • W pierwszym roku wystąpić mogą nadkomorowe zaburzenia rytmu o charakterze napadowych częstoskurczów, migotania i trzepotania oraz rytm węzłowy,
  • W odległych obserwacjach narastająca sinica i pogorszenie tolerancji wysiłku,
  • W związku z biernym napływem krwi do płuc badania wykazują stopniowe narastanie oporu płucnego i postępujący rozwój przetok tętniczo-żylnych w płucach.

Jak to wpływa na życie?

Czy są dobre strony szybszej diagnozy wady serca?

Nie ma co ukrywać, diagnoza wrodzonej wady serca u płodu zwala z nóg. Natomiast uzyskany dzięki niej czas, daje dużą przewagę w walce o zdrowie i życie dziecka, ponieważ pozwala:

  • zaplanować poród i opiekę nad dzieckiem po urodzeniu.
  • zdecydować w jakim w ośrodku dysponującym oddziałem kardiologii i kardiochirurgii dziecięcej (lub jego pobliżu) ma się odbyć poród,
  • rodzicom, w aspekcie psychologicznym, przygotować się na przyjście na świat chorego dziecka,
  • rodzicom zdobyć wiedzę i zrozumieć na czym polega choroba ich dziecka jakie są możliwości leczenia i rehabilitacji,
  • wykluczyć moment zaskoczenia zarówno rodziców, jak i lekarza opiekującego się noworodkiem po urodzeniu,
  • umożliwia budowanie dobrych relacji na linii personel medyczny–rodzice oraz rodzice–dziecko,
  • koncentrować się personelowi medycznemu na problemach zdrowotnych chorego dziecka,
  • włączyć rodziców w opiekę nad noworodkiem. (7)
Bibliografia
  1. „Moje dziecko ma wadę serca”. Pod red. prof. dr hab. med. Edward Malec, dr hab. med. Katarzyna Januszewska, Małgorzata Pawłowska (2014)
  2. „Kardiochirurgia dziecięca”. Pod red. prof. dr hab. n. med. Janusz Skalski, dr hab. n. med. Jacek Kołcz, dr hab. n. med. Tomasz Mroczek (2021)
  3. „Diagnostyka obrazowa. Serce i duże naczynia”. Pod red. Ilona Michałowska, Tomasz Hryniewiecki, Mariusz Furmanek (2022)
  4. „Wady serca płodu. Diagnostyka i postępowanie”. Pod red. Prof. dr hab med. Maria Respondek-Liberska (2022)
  5. „Wady serca” tom I Pod red. Tomasz Hryniewiecki, Zbigniew Gąsiorek, Witold Rużyłło
  6. „Wady serca” tom II Pod red. Tomasz Hryniewiecki, Zbigniew Gąsiorek, Witold Rużyłło
  7. Data and Statistics on Congenital Heart Defects.Martin I wsp. 2022,
  8. Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska 2009; 6 (3): 322–325 (Elżbieta Wójcik, Janusz H. Skalski, Tomasz Mroczek, Jacek Kołcz, Mirosława Dudyńska, Jerzy Jarosz, Zbigniew Kordon, Andrzej Rudziński)
  9. Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska 2012; 2: 193–198 (E.Malec i K.Januszewska)
  10. https://www.sercedziecka.org.pl/
  11. https://www.wada-serca.pl/
  12. https://hlhs.pl/
2023 © GÓRECKA.PRO, wszelkie prawa zastrzeżone.